KA TAWNMANGAH (Part-I)
- by Pc. Vanlalhruaia (Hras)
Zan lama ka hnathawk ka meng rei deuh a, mut ka kham lo hle mai. Tukthuan ei kham chuan khumah ka tlu zâl a, ka muhil zui ta mai a.
Mumang ka nei ta a, ka mumangah chuan dâwr pakhat kawtah hian ka lo ding a. Chu lai hmun chu ka kal fo thinna leh ka hmun hriat chian tak a ni. Dawr kawta tlangval kum 20 bawr vel thu thin, nileng lenga Mobile games khel a, a bula zial bung let rem rum thin kha ka hmu ta hauh lo. Chu lo rêngah, engkim mai chu a danglamin, a faiin, a changkâng tawh em em mai pawh chuan mak min tihtir hle bawk.
Dawr nghaktu hnenah chuan tlangval thu thin kha khaw nge a awm tih ka han zâwt a. Ani chu a nuih a zat hle rualin, mak min ti tih a hmêlah khan ka hai lo.
“Thianpa, I va up-to-date lo ve! Sorkar inthlâk a chinah kha chuan tu mah zawmthaw taka phone awm nileng thak thak ang kha an awm tawh ngai hlei nem,” nui tut tut pah chuan a han ti a.
“Eng a? Sorkar a inthlâk a?? Eng tikah” tih zawhna zawh ka tumna chuan ka hrawk a rawn thleng hman tihin, mi nuih leh ka hlauh luatah ka zawhna zawh tum chu ka lem lêt leh ta hrâm a!
Ka chhuak leh ta a, ka piah kâwnah chuan putar, fin fel hmel tak mai nilum ái paha chanchinbu chhiar hi ka va hmu leh a. ‘Nga ti nge maw ni tehreng, kei hi eng nge ka awmzia ni ang aw? Eng mah ka hriat ve miah loh!’ tih suangtuah neuh neuh chung chuan ka pan phei leh ta tawp a. A bul ka va thlen phei chuan, ani chuan a chanchinbu chhiar lai chu a malchungah a dah thlâ a, min rawn en a.
“Vâla, kha, vawiin hna I thawk lo a ni maw? Law’ haw’ teh, lo thu ve the khai, nilum äi a nuam a nia,” a lo ti charh charh a, ka thu ve ta a.
Kan sorkar inthlâk chung chang kha zawt rawih teh ang tia ka rilru ka siam lai mêk chuan, amah zâwk chuan, “Kan ram pawh political party ruihchilh ban san a, Neutral kan nih ngam deuh vek tawh vang hi a ni ang chu, ram nuam tak a ni tawh ka ti! I ti ve lo’m ni?” a rawn ti hlawl mai a.
Kei chuan zah pawh dawn zo lovin ti hian ka zawt ta tawp a , “Ka pu, sorkar inthlâk tih vel hi ka hre ve lo, engmah hi!! Ka hriat hnuhnun ber chu 2018 inthlan hma, INC sorkar lai kha a nia”.
Chu tia ka han tih chuan ani chuan mak ti hmel em em mai leh, ka hau chung chuan mi lo en a, a chil a lem leh khawlh a, a han khuh kharh kharh hnu chuan, muang ban charh hian “A lo ni mâw!… â, ni e, kum ?-a kan inthlang kha, mi thar an rawn lal tâ a…”
(A kum zat a sawi hi ka tarlang lo mai ang, tin, kan inbiakna zawng zawng pawh a chìn-chhuakin tar lang vek lo vang, a pawimawh ka tih zual chauh aw!)
“Kha tia ram hruaitu thar a rawn lal ta kha rin phâk bakin ram a lo vei roh va! An policy kha tihhlawhtlin a tum ta tak tak a!
Kan kohhran hruaitute’n pulpit tlângah ‘hmangaihna’ thupùiin sermon an thlâk pap pap a, thenawmkhawvengte leh rawngbawlpuite an hmangaih theih leh si loh ang a- kan ram hruaitu hmasate’n mirethei hmangaih inti tak chung si a, retheihna an tihpun a, duh tâwk a mipui min bum a, min palzam ang mai mai kha ‘ani’ (ram hruaitu thar) kha chu ni ve hek lo! A thlâwna sum sem, mi thatchhe siam teuhna ang chi kha ani hi chuan a do ta bur a. Kan ram kuthnathawk zaa 70 vel awmnaah hian sum chang thei thlai a chîntîr tan ta a. Budget-ah pawh a tam thei ang ber hemi atan hian a dah niin ka hria, kut hnathawkte’n thlai man hre sa vekin thlai an chîng a..”
Kan kohhran hruaitute’n pulpit tlângah ‘hmangaihna’ thupùiin sermon an thlâk pap pap a, thenawmkhawvengte leh rawngbawlpuite an hmangaih theih leh si loh ang a- kan ram hruaitu hmasate’n mirethei hmangaih inti tak chung si a, retheihna an tihpun a, duh tâwk a mipui min bum a, min palzam ang mai mai kha ‘ani’ (ram hruaitu thar) kha chu ni ve hek lo! A thlâwna sum sem, mi thatchhe siam teuhna ang chi kha ani hi chuan a do ta bur a. Kan ram kuthnathawk zaa 70 vel awmnaah hian sum chang thei thlai a chîntîr tan ta a. Budget-ah pawh a tam thei ang ber hemi atan hian a dah niin ka hria, kut hnathawkte’n thlai man hre sa vekin thlai an chîng a..”
“Hralhna awm lo ta hlauh se, eng tin nge ni?” tiin ka lo pawt chat a.
Ka pu chuan a sawi chhunzawm leh a.. “Ni e, hralhna awm loh châng te chu awm ve e, mahse chu tiang a lo nih chuan, sorkarin thlai chingtute hnenah zângnadawmna, crop insurance an ti emaw ni, a pe leh thlap zêl. Chu tiangah chuan tu mahin an tha an sêng thlâwn thei tawh hlei nem. Tin, buh bal chauh chîng a, kum tin ram thar kai kha an tam tawh lo. Thlai hmun an siam a, thlai phei chu enkawl a hahdamin, ram thar kai reng a ngai tawh si lo va, kan ram pawh a ngaw dur leh khup tawh hi. A hranpa taka afforestation inzirtir leh thing phun belh te kha a ngai ve vak tawh lo, lo hal kum tin kan tlêm tâk chinah hi chuan!”
"Tin, ran vulh te leh eizawnna chi hrang hrang pawh kan uar ta viau va, hei pawh hi sorkar hriatpui thlapin an ni hlawm a, milen phah te pawh an awm hial asin!”
Ka lo pawt chat leh ta a, “A nih loh leh, thil dang daih, chu sorkar thlan thar i tih chu an la sorkar reng em? An term a ral tawh em?”
“Sorkar tawh lo ve, khami hnu khan inthlan vawi hnih a awm leh tawh, party dang an sawrkar leh daih tawh alawm!”
“Chuan, eng tin nge? Kháng a hmaa Corruption te, a thlâwna party mi leh sa induhsak taka sum sem, 'tih puitlin tur ni hauh lo' Manifesto-a ziaha mipui zah pah miah lo va min bum thinte ang te kha…??”
“Aw khai âw..kha tiang kha chu awm tawh teh suh ei! Mipui kan harh chhuak tawh ka tih kha. Tin, chu ram hruaitu thar ka tih chuan mipuiah chauh thil tha a thlen lo va, party dang hruaitute pawh a hruai tha tel a ni ber ang chu! Party-a nghet bur kha chu an awm tawh lo a tih theih ang chu. Kh’angho khan a nia, kan ram hruaitute dik lo taka tihuaisen thin! Anmahni hlawk ve na tur a nih kha chuan an pute thusawi a kawi, a ngilin an awih sak a, mi tha lo pawh ding se, an vote zel si a…. Mahse, kan harh tawh ka tih kha! Sum hmanga inthlan dawn tê a, ram hmangaih thar thutten an thlem leh thamna ang kha la duh kan awm mang tawh lo. Neutral ngam kan ni deuh vek tawh a, mipui kan tan rual hi chuan tu te party mah hian min nâmnûl ngam tawh lo. Minister atanga VC thlengin party duhsak tur bik awm tawh lo le, dik thlapin thil kan kalpui deuh vek tawh a ni.
Tin e, hmeithai insakna tur VC emaw party worker sa tha nelh nulhin lo dawn khalh nulh te kha an awm tawh lo. Insak tanpuina vawi hnih thum dawng a, an thenawm te, in râwp chhe lek lek tawhin vawikhat mah la dawng ve si lo tih ang te kha a bo tawh. Hmasawnna hi kan ram angah chuan zuang awk awk thei a ni lo tih chu hriat sa a ni a, mahse hma sawn tak chu kan ni. Rorelna dik te hi a luang hum hum lo nâ a, a hun takah a rawn far keuh mai zel!"
"Hman deuhah, kan Minister driver-in tlangval pakhat a bêng ngawt mai a(h), chu driver chu a tang hmak asin! Vawi khat leh pawh pawl duty-in pa pakhat kut an lo thlâk ngawt a, mipui tangrualin kan tântîr hmak kha, vawi khat mah chu pawl chuan duty-ah an ruat tawh ngai lo. Duty záwk zu nam ther thur ang kha a awm tawh ngai lo hrim hrim. Chu tiang ang rorelna dik chu sawi sen lohvin a tam tawh.”
Tin e, hmeithai insakna tur VC emaw party worker sa tha nelh nulhin lo dawn khalh nulh te kha an awm tawh lo. Insak tanpuina vawi hnih thum dawng a, an thenawm te, in râwp chhe lek lek tawhin vawikhat mah la dawng ve si lo tih ang te kha a bo tawh. Hmasawnna hi kan ram angah chuan zuang awk awk thei a ni lo tih chu hriat sa a ni a, mahse hma sawn tak chu kan ni. Rorelna dik te hi a luang hum hum lo nâ a, a hun takah a rawn far keuh mai zel!"
"Hman deuhah, kan Minister driver-in tlangval pakhat a bêng ngawt mai a(h), chu driver chu a tang hmak asin! Vawi khat leh pawh pawl duty-in pa pakhat kut an lo thlâk ngawt a, mipui tangrualin kan tântîr hmak kha, vawi khat mah chu pawl chuan duty-ah an ruat tawh ngai lo. Duty záwk zu nam ther thur ang kha a awm tawh ngai lo hrim hrim. Chu tiang ang rorelna dik chu sawi sen lohvin a tam tawh.”
“Mipui kan tangrual I ti fo a, eng tin nge a nih theih?”
“Sawi leh sawi hnu, party ruihchilh kan awm tawh lo va, mipui (neutral-te) kan lal ber tawh mai loh nâkah! Party feeling; NGO pawl hrang hrang leh kohhranah te pawh kan seng luh hial thin ang kha bo miau tawh le! Veng tin, khaw tinah Committee an din a, chu tah chuan kohhran hruaitute, NGO hruaitute, mipui aiawh an awm a, chu chu sorkar-in a hriatpui bawk a, thil sual leh thil dik lo hi a ngampa tawh lo chiang teh asin!”
“CBI lam te…”
zawhna dang ka zawh leh hma chuan ani chuan, “Hawh teh, inchhung lamah inkawm tawh teh ang. Pâwn zawng, han awm rei deuh chuan a sa mah mah ka ti!” a rawn ti a. Phûr tak leh zawh belh châk (filled with curiosity) tak chuan kan inzui lût ta boh boh a..
......chhunzawm zel tur.
......chhunzawm zel tur.
Thui hle mai.. haha
ReplyDeleteTawi i tihna
ReplyDelete